ICT

Cyber Katalog 8 min czytania Information and Communication Technologies Technologie informacyjno-komunikacyjne Technologie informacyjno komunikacyjne TIK Obszar ICT Infrastruktura ICT ICT w cyberbezpieczeństwie

Definicja ICT

ICT (Information and Communication Technologies, technologie informacyjno-komunikacyjne) to ogół technologii służących do przetwarzania, przechowywania, przesyłania i udostępniania informacji. Obejmuje sprzęt komputerowy i oprogramowanie, sieci, telekomunikację oraz usługi, które na nich działają. Skrót ICT jest szerszy od IT, bo do technik przetwarzania informacji dodaje komunikację, a w polskich materiałach edukacyjnych funkcjonuje też skrót TIK (technologie informacyjno-komunikacyjne).

Pod hasłem obszar ICT w organizacji kryją się cztery grupy zasobów oraz zarządzanie nimi: sprzęt (serwery, komputery, urządzenia mobilne), sieci i łączność, oprogramowanie (systemy operacyjne, bazy danych, aplikacje) i usługi (w tym chmurowe). Zarządzanie obejmuje utrzymanie, konfigurację, aktualizacje, bezpieczeństwo i nadzór nad dostawcami tych zasobów.

Pojęcie nie ma jednej definicji obowiązującej wszędzie. W unijnych aktach o cyberbezpieczeństwie posługuje się nim rozporządzenie 2019/881, zwane aktem o cyberbezpieczeństwie. Definiuje ono produkt ICT jako element lub grupę elementów sieci lub systemu informatycznego, usługę ICT jako usługę polegającą w całości lub głównie na przesyłaniu, przechowywaniu, pobieraniu lub przetwarzaniu informacji za pomocą sieci i systemów informatycznych, a proces ICT jako zestaw czynności służących do projektowania, wytwarzania, dostarczania lub utrzymywania produktu albo usługi ICT. Rozporządzenie DORA ma własne określenia, opisane niżej, więc o znaczeniu skrótu decyduje dokument, w którym on występuje.

Trzy pojęcia tworzą wspólny układ. IT dotyczy przetwarzania informacji, ICT dodaje do niego komunikację, a OT oznacza systemy, które wykrywają albo zmieniają stan procesu fizycznego, takie jak sterowniki PLC i systemy SCADA. W języku firmowym ICT zwykle opisuje środowisko biurowe i telekomunikacyjne, natomiast definicje prawne oparte na sieciach i systemach informatycznych nie wyłączają z góry urządzeń przemysłowych.

Trzy kolumny porównujące IT, ICT i OT: przetwarzanie informacji, informacja z komunikacją oraz proces fizyczny
ICT obejmuje IT oraz komunikację, a OT steruje procesem fizycznym i stanowi osobną rodzinę systemów

Jak to działa

Środowisko ICT składa się z warstw, które opierają się jedna na drugiej. Na dole stoi sprzęt: serwery, komputery, urządzenia mobilne i sprzęt sieciowy. Wyżej działają sieci, czyli sieci lokalne (LAN), rozległe (WAN), Wi-Fi i łączność komórkowa, które przenoszą dane między urządzeniami. Na sprzęcie i sieciach pracuje oprogramowanie: systemy operacyjne, bazy danych i aplikacje. Na samej górze użytkownik dostaje usługi, takie jak poczta, usługi chmurowe czy e-usługi publiczne, i nie musi wiedzieć, jakie warstwy za nimi stoją.

Taki podział ma znaczenie przy ochronie, bo każda warstwa ma własne zagrożenia i własnego właściciela. Awaria łącza zatrzymuje usługę mimo sprawnych serwerów, błąd w aplikacji ujawnia dane mimo bezpiecznej sieci, a dostawca chmury odpowiada za część stosu, której firma nie widzi. Dlatego zarządzanie ICT obejmuje inwentaryzację zasobów, zarządzanie konfiguracją i aktualizacjami, kontrolę dostępu, monitorowanie i kopie zapasowe, a przy usługach zewnętrznych także umowy i nadzór nad dostawcą.

Cztery warstwy środowiska ICT połączone strzałkami: sprzęt, sieci, oprogramowanie i usługi
Każda warstwa opiera się na poprzedniej, więc incydent w niższej z nich przenosi się na usługi, z których korzystają użytkownicy

Struktura i klasyfikacja

Narzędzia i zasoby ICT dzielą się na kilka grup, które wracają w opisach obszaru ICT w firmach i administracji:

Grupa Przykłady Czym zajmuje się ten obszar
Sprzęt serwery, komputery, laptopy, telefony, drukarki, urządzenia sieciowe zakup, utrzymanie, wymiana, ewidencja
Sieci i łączność LAN, WAN, Wi-Fi, VPN, telefonia IP, łączność komórkowa dostępność, segmentacja, bezpieczeństwo ruchu
Oprogramowanie systemy operacyjne, bazy danych, aplikacje biznesowe, pakiety biurowe licencje, aktualizacje, konfiguracja
Usługi chmura, poczta, hosting, usługi zarządzane, e-usługi umowy, poziom usług, nadzór nad dostawcą
Urządzenia końcowe stacje robocze, urządzenia mobilne zarządzane przez MDM zgodność, zarządzanie, zdalne czyszczenie danych

Do ICT zalicza się także rozwiązania towarzyszące, na przykład systemy do pracy zdalnej i zarządzania tożsamością, a w sektorze ICT jako gałęzi gospodarki także firmy, które produkują sprzęt, piszą oprogramowanie i świadczą usługi telekomunikacyjne. Znaczenie kontekstowe jest więc zawsze dwojakie: ICT jako zasoby, którymi dysponuje organizacja, oraz ICT jako branża, która je dostarcza.

W szerszym kontekście

W prawie unijnym ICT stało się pojęciem o skutkach praktycznych, bo od niego zależy zakres obowiązków. Rozporządzenie DORA (2022/2554), które stosuje się od 17 stycznia 2025 roku, dotyczy odporności cyfrowej sektora finansowego. Według jego art. 3 pkt 5 ryzyko związane z ICT to każda dająca się racjonalnie określić okoliczność związana z użytkowaniem sieci i systemów informatycznych, która w razie urzeczywistnienia może zagrozić bezpieczeństwu sieci i systemów informatycznych, narzędzi lub procesów zależnych od technologii, operacji i procesów albo świadczeniu usług. Według pkt 21 usługi ICT to usługi cyfrowe i usługi w zakresie danych świadczone przez systemy ICT jednemu lub wielu użytkownikom wewnętrznym albo zewnętrznym w sposób ciągły. Definicja obejmuje sprzęt komputerowy jako usługę oraz usługi w zakresie sprzętu komputerowego, w tym wsparcie techniczne przez aktualizacje oprogramowania lub oprogramowania układowego od dostawcy sprzętu, a wyłącza tradycyjne analogowe usługi telefoniczne. Dostawcą ICT będącym stroną trzecią jest przedsiębiorstwo, które takie usługi świadczy. Definicja opiera się więc na relacji usługowej i ciągłości świadczenia, a samo jednorazowe kupno urządzenia, bez ciągłej usługi sprzętowej lub wsparcia dostawcy, nie spełnia jej warunków. Szczegółowe obowiązki opisuje wpis o DORA.

Rozgałęzienie decyzji: usługa cyfrowa lub danowa świadczona ciągle przez systemy ICT jest usługą ICT w rozumieniu DORA
Schemat odwzorowuje warunki z definicji usług ICT w art. 3 pkt 21 DORA: usługa cyfrowa lub w zakresie danych, świadczona ciągle, z wyłączeniem tradycyjnej analogowej telefonii

Dyrektywa NIS2 (2022/2555) nie tworzy własnej definicji usługi, produktu ani procesu ICT, tylko odsyła w art. 6 do aktu o cyberbezpieczeństwie. Sama definiuje natomiast sieci i systemy informatyczne szeroko, jako każde urządzenie lub grupę połączonych albo powiązanych urządzeń, z których co najmniej jedno automatycznie przetwarza dane cyfrowe, razem z sieciami łączności elektronicznej i przechowywanymi danymi. W załączniku I wymienia też sektor zarządzania usługami ICT między przedsiębiorstwami, do którego należą między innymi dostawcy usług zarządzanych. Szerzej opisuje to wpis o NIS2.

Tabela trzech aktów prawnych: DORA, NIS2 i akt o cyberbezpieczeństwie, z numerem aktu, definiowanymi pojęciami i zakresem
Ten sam skrót ICT występuje w trzech aktach, a każdy z nich używa go w innym celu, więc znaczenie trzeba odczytać z dokumentu, który się stosuje

Wśród norm i ram odniesienia ochrona ICT pojawia się w ISO 27001, która wymaga zarządzania ryzykiem bezpieczeństwa informacji, a ogólne podejście do ochrony opisuje wpis o cyberbezpieczeństwie. Bezpieczeństwo ICT to w praktyce to samo, co bezpieczeństwo systemów informacyjnych i sieci w organizacji, a jego zakres wyznacza przyjęta definicja ICT.

Zastosowanie w praktyce

  • Inwentaryzacja obszaru ICT. Firma zaczyna od wykazu sprzętu, oprogramowania, usług i dostawców, bo bez niego nie da się ocenić ryzyka ani wykazać zgodności. W instytucjach finansowych wykaz usług ICT świadczonych przez dostawców zewnętrznych jest elementem wymogów DORA.
  • Zarządzanie ryzykiem ICT. Ryzyko ocenia się dla każdej warstwy, od sprzętu po usługę, i łączy z ciągłością działania, kopiami zapasowymi i planami odtwarzania.
  • Zarządzanie dostawcami. Usługi chmurowe i zarządzane wymagają umów, w których określono poziom usług, obowiązki zgłaszania incydentów i prawo do audytu, bo odpowiedzialność za ryzyko pozostaje po stronie korzystającego.
  • Zarządzanie urządzeniami końcowymi. Komputery i telefony, na których pracują pracownicy, objęte są kontrolą konfiguracji, szyfrowania i aktualizacji, na przykład przez MDM.
  • Zgłaszanie incydentów. Organizacje objęte DORA i NIS2 zgłaszają poważne incydenty w trybie i terminach określonych w tych aktach, a organizacja bez takich obowiązków przyjmuje własne procedury opisane w planie reagowania na incydenty.

Najczęstsze nieporozumienia

  • "ICT to to samo co IT" - nie do końca. IT dotyczy przetwarzania informacji, a ICT dodaje do niego komunikację i telekomunikację. W codziennej mowie oba skróty bywają używane zamiennie, ale w dokumentach formalnych różnica ma znaczenie.
  • "ICT w DORA to każdy sprzęt i oprogramowanie" - nie. DORA definiuje usługi ICT jako usługi cyfrowe i usługi w zakresie danych świadczone ciągle, do których zalicza też sprzęt komputerowy jako usługę i usługi w zakresie sprzętu komputerowego, a ryzyko związane z ICT odnosi do sieci i systemów informatycznych, więc jednorazowy zakup urządzenia bez takiej usługi nie spełnia definicji.
  • "NIS2 ma własną definicję usługi ICT" - nie. Dyrektywa odsyła w art. 6 do aktu o cyberbezpieczeństwie, a własną, szeroką definicję tworzy tylko dla sieci i systemów informatycznych.
  • "ICT i OT to rozłączne światy" - nie zawsze. W języku firmowym ICT zwykle oznacza środowisko biurowe, ale definicja sieci i systemów informatycznych w NIS2 obejmuje każde urządzenie przetwarzające dane cyfrowe, w tym przemysłowe. Granica zależy więc od dokumentu.
  • "Bezpieczeństwo ICT dotyczy tylko sprzętu" - nie. Obejmuje wszystkie warstwy, od sprzętu przez sieci i oprogramowanie po usługi oraz ludzi i procedury, które z nich korzystają.

FAQ

Co to jest ICT?

ICT (Information and Communication Technologies) to technologie informacyjno-komunikacyjne, czyli sprzęt, oprogramowanie, sieci, telekomunikacja i usługi służące do przetwarzania, przechowywania i przesyłania informacji. Skrót jest szerszy od IT, bo obejmuje także komunikację.

Co obejmuje obszar ICT?

Obszar ICT w organizacji obejmuje sprzęt (serwery, komputery, urządzenia mobilne), sieci i łączność (LAN, WAN, Wi-Fi, telefonia), oprogramowanie (systemy operacyjne, bazy danych, aplikacje) oraz usługi, w tym chmurowe. Do zakresu zalicza się też zarządzanie nimi, bezpieczeństwo i ciągłość działania.

Czym różni się ICT od IT?

IT dotyczy przetwarzania informacji: komputerów, serwerów, oprogramowania i danych. ICT dodaje do IT komunikację, czyli sieci, telekomunikację i łączność. IT jest więc częścią ICT, a w mowie potocznej oba skróty bywają używane zamiennie.

Co to jest ryzyko ICT i usługi ICT w DORA?

Według art. 3 DORA ryzyko związane z ICT to każda dająca się racjonalnie określić okoliczność związana z użytkowaniem sieci i systemów informatycznych, która w razie urzeczywistnienia może zagrozić ich bezpieczeństwu, a usługi ICT to usługi cyfrowe i usługi w zakresie danych świadczone w sposób ciągły, łącznie ze sprzętem komputerowym jako usługą. Definicje służą do wyznaczenia obowiązków instytucji finansowych i ich dostawców.

Czym jest bezpieczeństwo ICT?

Bezpieczeństwo ICT to ochrona sprzętu, sieci, oprogramowania, usług i danych w organizacji przed zagrożeniami oraz zapewnienie ich ciągłości. Obejmuje zarządzanie ryzykiem, kontrolę dostępu, monitorowanie, reagowanie na incydenty i nadzór nad dostawcami.

Powiązane pojęcia

Powiązane pojęcia
  • OT - technologia operacyjna, czyli systemy sterujące procesem fizycznym, których cele ochrony różnią się od celów w ICT.
  • DORA - rozporządzenie, które definiuje ryzyko ICT i usługi ICT dla sektora finansowego.
  • NIS2 - dyrektywa, która obejmuje sektor zarządzania usługami ICT i szeroko definiuje sieci i systemy informatyczne.
  • ISO 27001 - norma systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji, stosowana do ochrony środowiska ICT.
  • MDM - zarządzanie urządzeniami mobilnymi, jedna z grup zasobów ICT w firmie.

Bezpieczeństwo infrastruktury

Znajdziesz tu firmy, które zabezpieczają sieci, systemy i infrastrukturę IT.

Zobacz kategorię

Kanał RSS

Nowe pozycje z tej sekcji w formacie RSS. Adres kanału do subskrypcji w dowolnym czytniku.

Hasła słownika https://cyberkatalog.pl/feed-slownik.xml