Definicja ICT
ICT (Information and Communication Technologies, technologie informacyjno-komunikacyjne) to ogół technologii służących do przetwarzania, przechowywania, przesyłania i udostępniania informacji. Obejmuje sprzęt komputerowy i oprogramowanie, sieci, telekomunikację oraz usługi, które na nich działają. Skrót ICT jest szerszy od IT, bo do technik przetwarzania informacji dodaje komunikację, a w polskich materiałach edukacyjnych funkcjonuje też skrót TIK (technologie informacyjno-komunikacyjne).
Pod hasłem obszar ICT w organizacji kryją się cztery grupy zasobów oraz zarządzanie nimi: sprzęt (serwery, komputery, urządzenia mobilne), sieci i łączność, oprogramowanie (systemy operacyjne, bazy danych, aplikacje) i usługi (w tym chmurowe). Zarządzanie obejmuje utrzymanie, konfigurację, aktualizacje, bezpieczeństwo i nadzór nad dostawcami tych zasobów.
Pojęcie nie ma jednej definicji obowiązującej wszędzie. W unijnych aktach o cyberbezpieczeństwie posługuje się nim rozporządzenie 2019/881, zwane aktem o cyberbezpieczeństwie. Definiuje ono produkt ICT jako element lub grupę elementów sieci lub systemu informatycznego, usługę ICT jako usługę polegającą w całości lub głównie na przesyłaniu, przechowywaniu, pobieraniu lub przetwarzaniu informacji za pomocą sieci i systemów informatycznych, a proces ICT jako zestaw czynności służących do projektowania, wytwarzania, dostarczania lub utrzymywania produktu albo usługi ICT. Rozporządzenie DORA ma własne określenia, opisane niżej, więc o znaczeniu skrótu decyduje dokument, w którym on występuje.
Trzy pojęcia tworzą wspólny układ. IT dotyczy przetwarzania informacji, ICT dodaje do niego komunikację, a OT oznacza systemy, które wykrywają albo zmieniają stan procesu fizycznego, takie jak sterowniki PLC i systemy SCADA. W języku firmowym ICT zwykle opisuje środowisko biurowe i telekomunikacyjne, natomiast definicje prawne oparte na sieciach i systemach informatycznych nie wyłączają z góry urządzeń przemysłowych.
Jak to działa
Środowisko ICT składa się z warstw, które opierają się jedna na drugiej. Na dole stoi sprzęt: serwery, komputery, urządzenia mobilne i sprzęt sieciowy. Wyżej działają sieci, czyli sieci lokalne (LAN), rozległe (WAN), Wi-Fi i łączność komórkowa, które przenoszą dane między urządzeniami. Na sprzęcie i sieciach pracuje oprogramowanie: systemy operacyjne, bazy danych i aplikacje. Na samej górze użytkownik dostaje usługi, takie jak poczta, usługi chmurowe czy e-usługi publiczne, i nie musi wiedzieć, jakie warstwy za nimi stoją.
Taki podział ma znaczenie przy ochronie, bo każda warstwa ma własne zagrożenia i własnego właściciela. Awaria łącza zatrzymuje usługę mimo sprawnych serwerów, błąd w aplikacji ujawnia dane mimo bezpiecznej sieci, a dostawca chmury odpowiada za część stosu, której firma nie widzi. Dlatego zarządzanie ICT obejmuje inwentaryzację zasobów, zarządzanie konfiguracją i aktualizacjami, kontrolę dostępu, monitorowanie i kopie zapasowe, a przy usługach zewnętrznych także umowy i nadzór nad dostawcą.
Struktura i klasyfikacja
Narzędzia i zasoby ICT dzielą się na kilka grup, które wracają w opisach obszaru ICT w firmach i administracji:
| Grupa | Przykłady | Czym zajmuje się ten obszar |
|---|---|---|
| Sprzęt | serwery, komputery, laptopy, telefony, drukarki, urządzenia sieciowe | zakup, utrzymanie, wymiana, ewidencja |
| Sieci i łączność | LAN, WAN, Wi-Fi, VPN, telefonia IP, łączność komórkowa | dostępność, segmentacja, bezpieczeństwo ruchu |
| Oprogramowanie | systemy operacyjne, bazy danych, aplikacje biznesowe, pakiety biurowe | licencje, aktualizacje, konfiguracja |
| Usługi | chmura, poczta, hosting, usługi zarządzane, e-usługi | umowy, poziom usług, nadzór nad dostawcą |
| Urządzenia końcowe | stacje robocze, urządzenia mobilne zarządzane przez MDM | zgodność, zarządzanie, zdalne czyszczenie danych |
Do ICT zalicza się także rozwiązania towarzyszące, na przykład systemy do pracy zdalnej i zarządzania tożsamością, a w sektorze ICT jako gałęzi gospodarki także firmy, które produkują sprzęt, piszą oprogramowanie i świadczą usługi telekomunikacyjne. Znaczenie kontekstowe jest więc zawsze dwojakie: ICT jako zasoby, którymi dysponuje organizacja, oraz ICT jako branża, która je dostarcza.
W szerszym kontekście
W prawie unijnym ICT stało się pojęciem o skutkach praktycznych, bo od niego zależy zakres obowiązków. Rozporządzenie DORA (2022/2554), które stosuje się od 17 stycznia 2025 roku, dotyczy odporności cyfrowej sektora finansowego. Według jego art. 3 pkt 5 ryzyko związane z ICT to każda dająca się racjonalnie określić okoliczność związana z użytkowaniem sieci i systemów informatycznych, która w razie urzeczywistnienia może zagrozić bezpieczeństwu sieci i systemów informatycznych, narzędzi lub procesów zależnych od technologii, operacji i procesów albo świadczeniu usług. Według pkt 21 usługi ICT to usługi cyfrowe i usługi w zakresie danych świadczone przez systemy ICT jednemu lub wielu użytkownikom wewnętrznym albo zewnętrznym w sposób ciągły. Definicja obejmuje sprzęt komputerowy jako usługę oraz usługi w zakresie sprzętu komputerowego, w tym wsparcie techniczne przez aktualizacje oprogramowania lub oprogramowania układowego od dostawcy sprzętu, a wyłącza tradycyjne analogowe usługi telefoniczne. Dostawcą ICT będącym stroną trzecią jest przedsiębiorstwo, które takie usługi świadczy. Definicja opiera się więc na relacji usługowej i ciągłości świadczenia, a samo jednorazowe kupno urządzenia, bez ciągłej usługi sprzętowej lub wsparcia dostawcy, nie spełnia jej warunków. Szczegółowe obowiązki opisuje wpis o DORA.
Dyrektywa NIS2 (2022/2555) nie tworzy własnej definicji usługi, produktu ani procesu ICT, tylko odsyła w art. 6 do aktu o cyberbezpieczeństwie. Sama definiuje natomiast sieci i systemy informatyczne szeroko, jako każde urządzenie lub grupę połączonych albo powiązanych urządzeń, z których co najmniej jedno automatycznie przetwarza dane cyfrowe, razem z sieciami łączności elektronicznej i przechowywanymi danymi. W załączniku I wymienia też sektor zarządzania usługami ICT między przedsiębiorstwami, do którego należą między innymi dostawcy usług zarządzanych. Szerzej opisuje to wpis o NIS2.
Wśród norm i ram odniesienia ochrona ICT pojawia się w ISO 27001, która wymaga zarządzania ryzykiem bezpieczeństwa informacji, a ogólne podejście do ochrony opisuje wpis o cyberbezpieczeństwie. Bezpieczeństwo ICT to w praktyce to samo, co bezpieczeństwo systemów informacyjnych i sieci w organizacji, a jego zakres wyznacza przyjęta definicja ICT.
Zastosowanie w praktyce
- Inwentaryzacja obszaru ICT. Firma zaczyna od wykazu sprzętu, oprogramowania, usług i dostawców, bo bez niego nie da się ocenić ryzyka ani wykazać zgodności. W instytucjach finansowych wykaz usług ICT świadczonych przez dostawców zewnętrznych jest elementem wymogów DORA.
- Zarządzanie ryzykiem ICT. Ryzyko ocenia się dla każdej warstwy, od sprzętu po usługę, i łączy z ciągłością działania, kopiami zapasowymi i planami odtwarzania.
- Zarządzanie dostawcami. Usługi chmurowe i zarządzane wymagają umów, w których określono poziom usług, obowiązki zgłaszania incydentów i prawo do audytu, bo odpowiedzialność za ryzyko pozostaje po stronie korzystającego.
- Zarządzanie urządzeniami końcowymi. Komputery i telefony, na których pracują pracownicy, objęte są kontrolą konfiguracji, szyfrowania i aktualizacji, na przykład przez MDM.
- Zgłaszanie incydentów. Organizacje objęte DORA i NIS2 zgłaszają poważne incydenty w trybie i terminach określonych w tych aktach, a organizacja bez takich obowiązków przyjmuje własne procedury opisane w planie reagowania na incydenty.
Najczęstsze nieporozumienia
- "ICT to to samo co IT" - nie do końca. IT dotyczy przetwarzania informacji, a ICT dodaje do niego komunikację i telekomunikację. W codziennej mowie oba skróty bywają używane zamiennie, ale w dokumentach formalnych różnica ma znaczenie.
- "ICT w DORA to każdy sprzęt i oprogramowanie" - nie. DORA definiuje usługi ICT jako usługi cyfrowe i usługi w zakresie danych świadczone ciągle, do których zalicza też sprzęt komputerowy jako usługę i usługi w zakresie sprzętu komputerowego, a ryzyko związane z ICT odnosi do sieci i systemów informatycznych, więc jednorazowy zakup urządzenia bez takiej usługi nie spełnia definicji.
- "NIS2 ma własną definicję usługi ICT" - nie. Dyrektywa odsyła w art. 6 do aktu o cyberbezpieczeństwie, a własną, szeroką definicję tworzy tylko dla sieci i systemów informatycznych.
- "ICT i OT to rozłączne światy" - nie zawsze. W języku firmowym ICT zwykle oznacza środowisko biurowe, ale definicja sieci i systemów informatycznych w NIS2 obejmuje każde urządzenie przetwarzające dane cyfrowe, w tym przemysłowe. Granica zależy więc od dokumentu.
- "Bezpieczeństwo ICT dotyczy tylko sprzętu" - nie. Obejmuje wszystkie warstwy, od sprzętu przez sieci i oprogramowanie po usługi oraz ludzi i procedury, które z nich korzystają.
FAQ
Co to jest ICT?
ICT (Information and Communication Technologies) to technologie informacyjno-komunikacyjne, czyli sprzęt, oprogramowanie, sieci, telekomunikacja i usługi służące do przetwarzania, przechowywania i przesyłania informacji. Skrót jest szerszy od IT, bo obejmuje także komunikację.
Co obejmuje obszar ICT?
Obszar ICT w organizacji obejmuje sprzęt (serwery, komputery, urządzenia mobilne), sieci i łączność (LAN, WAN, Wi-Fi, telefonia), oprogramowanie (systemy operacyjne, bazy danych, aplikacje) oraz usługi, w tym chmurowe. Do zakresu zalicza się też zarządzanie nimi, bezpieczeństwo i ciągłość działania.
Czym różni się ICT od IT?
IT dotyczy przetwarzania informacji: komputerów, serwerów, oprogramowania i danych. ICT dodaje do IT komunikację, czyli sieci, telekomunikację i łączność. IT jest więc częścią ICT, a w mowie potocznej oba skróty bywają używane zamiennie.
Co to jest ryzyko ICT i usługi ICT w DORA?
Według art. 3 DORA ryzyko związane z ICT to każda dająca się racjonalnie określić okoliczność związana z użytkowaniem sieci i systemów informatycznych, która w razie urzeczywistnienia może zagrozić ich bezpieczeństwu, a usługi ICT to usługi cyfrowe i usługi w zakresie danych świadczone w sposób ciągły, łącznie ze sprzętem komputerowym jako usługą. Definicje służą do wyznaczenia obowiązków instytucji finansowych i ich dostawców.
Czym jest bezpieczeństwo ICT?
Bezpieczeństwo ICT to ochrona sprzętu, sieci, oprogramowania, usług i danych w organizacji przed zagrożeniami oraz zapewnienie ich ciągłości. Obejmuje zarządzanie ryzykiem, kontrolę dostępu, monitorowanie, reagowanie na incydenty i nadzór nad dostawcami.
Powiązane pojęcia
- OT - technologia operacyjna, czyli systemy sterujące procesem fizycznym, których cele ochrony różnią się od celów w ICT.
- DORA - rozporządzenie, które definiuje ryzyko ICT i usługi ICT dla sektora finansowego.
- NIS2 - dyrektywa, która obejmuje sektor zarządzania usługami ICT i szeroko definiuje sieci i systemy informatyczne.
- ISO 27001 - norma systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji, stosowana do ochrony środowiska ICT.
- MDM - zarządzanie urządzeniami mobilnymi, jedna z grup zasobów ICT w firmie.
Bezpieczeństwo infrastruktury
Znajdziesz tu firmy, które zabezpieczają sieci, systemy i infrastrukturę IT.